Tháng cô hồn và giấc mơ tháng bảy

Tháng bảy âm lịch có hai tên gọi. Người đi chùa gọi là mùa Vu Lan, mùa báo hiếu. Người ở chợ, ở xóm gọi là tháng cô hồn. Hai cái tên ấy cho thấy tháng bảy vừa là tháng của lòng hiếu, vừa là tháng của nỗi sợ.

Cô hồn là ai

Cô hồn là hồn những người chết không ai thờ cúng: người chết đường, chết trận, chết đuối, chết không con cháu. Người xưa tin rằng những hồn ấy đói khát, lang thang, và tháng bảy là lúc cửa ngục mở, họ được về dương gian.

Toan Ánh có tả tục cúng cô hồn ở miền Bắc: mâm cúng bày ngoài sân, ngoài ngõ, không bày trong nhà, có cháo loãng, gạo muối, bỏng ngô, quần áo giấy. Cúng xong thì vãi gạo muối ra đường.

Giật cô hồn

Ở miền Nam, nhất là Sài Gòn, có tục giật cô hồn. Nhà cúng xong bày mâm ra trước cửa, trẻ con, người nghèo trong xóm xông vào giật bánh kẹo, trái cây. Chủ nhà tin rằng cúng xong mà có người giật là cô hồn đã nhận. Tục này nhiều năm qua bị nhắc nhở vì hay gây chen lấn.

Kiêng tháng bảy

Tháng bảy nhiều kiêng kỵ. Người ta kiêng cưới hỏi, kiêng làm nhà, kiêng mua xe, kiêng khai trương. Kiêng đi đêm, kiêng tắm sông. Kiêng nhặt tiền rơi ngoài đường, sợ đó là tiền cúng cô hồn. Phan Kế Bính có chép một số lời kiêng như vậy.

Ngày nay nhiều người không tin nữa, nhưng thị trường bất động sản, xe cộ, cưới hỏi vẫn chậm hẳn vào tháng bảy. Các cửa hàng phải giảm giá để kéo khách.

Vu Lan

Phật giáo có lễ Vu Lan rằm tháng bảy, gắn với chuyện Mục Kiền Liên cứu mẹ. Mục Kiền Liên là đệ tử của Phật, thấy mẹ đọa làm quỷ đói, mang cơm cho mẹ thì cơm hóa lửa. Phật dạy cúng dường chư tăng vào ngày rằm tháng bảy để cứu mẹ.

Từ đó, Vu Lan thành lễ báo hiếu. Người còn mẹ cài hoa hồng đỏ, người mất mẹ cài hoa hồng trắng. Tục cài hoa hồng được cho là có từ một bài viết của thiền sư Thích Nhất Hạnh. Xem mơ thấy lễ Vu Lan.

Giấc mơ tháng bảy

Giấc mơ thấy người lạ, thấy người đã khuất trong tháng bảy được để ý hơn. Người ta tin cô hồn về xin ăn, ông bà về thăm. Mơ thấy người lạ rách rưới xin ăn, nhiều nhà sáng ra bày thêm mâm cúng.

Mơ thấy cha mẹ đã mất trong mùa Vu Lan thì được hiểu là cha mẹ về nhận lòng hiếu của con. Lời giải này nhẹ nhàng, hợp với tinh thần Vu Lan hơn là nỗi sợ cô hồn. Xem mơ thấy cha mẹ đã mất.

Nhìn lại

Cúng cô hồn có một ý nghĩa đẹp nếu bỏ đi nỗi sợ: thương những người chết không ai nhớ. Người Việt cúng cả những hồn không quen biết. Nhiều nhà nhân dịp này làm việc thiện, nấu cơm cho người nghèo, góp tiền cho chùa nuôi trẻ mồ côi.

Tháng bảy có thể là tháng sợ, cũng có thể là tháng thương. Giấc mơ tháng bảy cũng vậy.