Giấc Nam

Giấc mơ trong tục xưa của người Việt: lời ông bà, sách cũ và cách mỗi miền kể khác nhau.

    Việc đời thường

    Mơ thấy đi thi

    Mơ thấy đi thi, thi trượt theo tục xưa người Việt: khoa cử ngày xưa, vinh quy bái tổ, thi đỗ thi trượt, và lời ba miền.

    Phan Kế Bính chép tục khoa cử ngày xưa: thi Hương ở các trường tỉnh, thi Hội ở kinh đô, thi Đình trước vua. Đỗ tiến sĩ thì được vinh quy bái tổ, làng ra đón.

    Khoa thi Hán học cuối cùng ở Bắc Kỳ là năm 1915, ở Trung Kỳ năm 1919. Sau đó là thi theo lối Tây.

    Giấc mơ đi thi vì vậy được giải theo nghĩa đỗ đạt. Thi đỗ là được việc. Thi trượt là việc chưa thành.

    Không làm được bài là lo.

    Muộn giờ thi là lỡ cơ hội.

    Đi thi mà quên mang bút, theo các bà, là chưa chuẩn bị đủ.

    Vinh quy bái tổ là cảnh vui nhất.

    Toan Ánh có ghi tục cầu thi ở Văn Miếu, sờ đầu rùa đá, xin chữ. Mơ thấy sờ đầu rùa là cầu đỗ.

    Người lớn tuổi mơ đi thi lại như hồi học trò là chuyện thường gặp. Đó là lo.

    Mơ thấy con cháu đi thi đỗ, các cụ bảo là nhà có phúc.

    Tú Xương thi tám lần chỉ đỗ tú tài. Thơ ông chê chuyện thi cử, người Nam Định thuộc lòng. Mơ thấy trường thi Nam, người ta lại nhớ câu "Nhà nước ba năm mở một khoa".

    Đề thi ngày nay khác xa thời bút lông.

    Học trò đi thi tháng Sáu, mẹ thắp hương cầu ở nhà.

    Mỗi miền nói một kiểu

    Miền BắcNam Định có trường thi Nam, nơi Trần Tế Xương thi mãi không đỗ cao. Mơ đi thi, người Nam Định nhớ thơ Tú Xương.
    Miền TrungHuế có trường thi Hương, thi Hội, thi Đình thời Nguyễn. Mơ vào Văn Miếu Huế xem bia tiến sĩ, người Huế bảo là con cháu học được.
    Miền NamNgười miền Nam có Gia Định trường thi. Mơ đi thi tú tài, mấy ông già Sài Gòn nhớ thời đi học.
    Nguồn tham khảo:
    • Phan Kế Bính, Việt Nam phong tục
    • Chu Công giải mộng
    • Toan Ánh, Nếp cũ: Tín ngưỡng Việt Nam
    Về các nguồn sách

    Giấc mơ liên quan

    Giấc Nam chép lại tục xưa để tham khảo văn hóa, không dùng để đoán vận hay chơi số. Xem miễn trừ.