Trẻ hay gặp ác mộng: lời các cụ và lời thầy thuốc
Ban biên tập Giấc Nam · 21/10/2026
Trẻ khóc đêm, giật mình, kể mơ thấy ma. Tục xưa giữ vía cho trẻ thế nào, và cha mẹ ngày nay nên làm gì khi con hay gặp ác mộng.
Ba giờ sáng, đứa con năm tuổi chạy sang giường bố mẹ, nước mắt ngắn dài, bảo có con quái vật trong tủ. Gần như cha mẹ nào cũng từng gặp cảnh ấy. Người xưa có cách của người xưa, thầy thuốc ngày nay có cách của thầy thuốc.
Lời các cụ
Các cụ bảo trẻ nhỏ vía yếu, dễ bị ma quỷ trêu, nên hay khóc đêm, hay giật mình. Phan Kế Bính có chép nhiều tục giữ vía cho trẻ: đeo vòng bạc, đeo bùa, đặt dao kéo dưới gối, kiêng khen trẻ béo đẹp kẻo ma quỷ để ý. Xem bài ba hồn bảy vía.
Trẻ khóc đêm nhiều, có nhà đi xin bùa ở chùa, có nhà cúng bà Mụ. Toan Ánh có ghi tục cúng mụ, tin rằng mười hai bà Mụ nặn ra đứa trẻ và trông nom nó trong những năm đầu.
Lời thầy thuốc
Ác mộng ở trẻ là chuyện bình thường, hay gặp nhất ở tuổi mẫu giáo và tiểu học. Đó là lúc trí tưởng tượng phát triển mạnh, trẻ bắt đầu hiểu về nguy hiểm, về cái chết, về chuyện bị bỏ rơi. Ác mộng thường xảy ra vào nửa sau đêm, trẻ tỉnh dậy, nhớ rõ giấc mơ và cần được dỗ.
Có một hiện tượng khác, gọi là hoảng sợ ban đêm. Trẻ ngồi bật dậy, la hét, mắt mở nhưng không tỉnh, không nhận ra cha mẹ, sáng ra không nhớ gì. Hiện tượng này thường xảy ra trong vài giờ đầu sau khi ngủ. Nó khác ác mộng và thường tự hết khi trẻ lớn.
Cha mẹ nên làm gì
Khi trẻ gặp ác mộng, hãy ôm con, nói nhỏ, cho con biết con đang an toàn. Không cần giảng giải dài. Bật đèn ngủ nhỏ nếu con sợ tối.
Ban ngày, có thể hỏi con về giấc mơ, cho con vẽ con quái vật ra giấy rồi cùng con vò tờ giấy ấy. Trẻ cảm thấy mình làm chủ được nỗi sợ.
Giữ giờ ngủ đều đặn. Tránh cho trẻ xem phim, video đáng sợ trước khi ngủ. Tránh để trẻ quá mệt.
Khi trẻ hoảng sợ ban đêm, đừng cố đánh thức. Chỉ cần giữ cho con không ngã, không va vào đồ vật, chờ cơn qua.
Khi nào đi khám
Nếu trẻ gặp ác mộng gần như đêm nào cũng có, sợ đi ngủ, mệt mỏi ban ngày, hoặc ác mộng bắt đầu sau một chuyện đau buồn như mất người thân, chuyển nhà, bị bắt nạt, hãy đưa con đi khám bác sĩ nhi hoặc chuyên gia tâm lý trẻ em. Trẻ ngáy to, ngưng thở khi ngủ cũng cần đi khám.
Giữ gì từ tục xưa
Vòng bạc, dao kéo dưới gối không làm trẻ hết ác mộng. Nhưng có những điều trong tục xưa vẫn hay: trẻ ngủ gần mẹ, bà ru con bằng giọng đều đều, người lớn vỗ lưng và gọi tên con khi con giật mình. Những việc ấy làm trẻ thấy an toàn, mà an toàn là điều trẻ cần nhất sau một giấc mơ xấu.
Riêng lời dặn "kiêng khen trẻ" thì không cần giữ. Khen con ban ngày không làm con gặp ác mộng ban đêm.
Xem thêm mơ thấy em bé và bài những điều kiêng khi ngủ.
- Phan Kế Bính, Việt Nam phong tục
- Toan Ánh, Nếp cũ: Tín ngưỡng Việt Nam